Θετική Ψυχολογία και Coaching

Η θετική ψυχολογία όπως διαμορφώθηκε από τον Seligman και τον Csikszentmihalyi, είναι ένα επιστημονικό πεδίο που στοχεύει στη μελέτη της ανθρώπινης ευημερίας και εστιάζει στη μελέτη των θετικών στοιχείων των ατόμων (Csikszentmihalyi, 1988) (M. Seligman, 2018). Σε αντίθεση με την παραδοσιακή ψυχολογία δεν εστιάζει στις παθολογίες και την αποκατάσταση των δυσλειτουργιών, αλλά επιδιώκει να κατανοήσει και να ενισχύσει τα δυνατά σημεία, την ευημερία, την ανθεκτικότητα και το νόημα της ζωής του κάθε ατόμου, με στόχο την ενίσχυση της λειτουργικότητας και της ευημερίας του.

Το coaching υιοθετεί όλα τα παραπάνω, με σκοπό να υποστηρίξει τους coachees όχι μόνο να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες που προκύπτουν, αλλά κυρίως να ανθίσουν (“flourish”), αξιοποιώντας τα δυνατά τους σημεία. Στηριζόμενο σε μοντέλα όπως το PERMA (Seligman, 2011), το coaching εστιάζει σε πέντε βασικές συνιστώσες ευημερίας: Θετικά συναισθήματα, Εμπλοκή, Σχέσεις, Νόημα και Επίτευξη. Η θετική προσέγγιση στο coaching περιλαμβάνει:

  • την αναγνώριση και ενεργοποίηση των δυνατών σημείων
  • την καλλιέργειά τους 
  • εστίαση σε λύσεις και όχι στα προβλήματα
  • την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης, μέσα από την υποστηρικτική σχέση με τον coach

Έτσι, η Θετική Ψυχολογία επιτρέπει στο coaching να δρα ανθρωποκεντρικά, ενδυναμώνοντας τον coachee να βρει το νόημα, τον σκοπό και να κάνει την αλλαγή (Grant & Cavanagh, 2007) και έχει συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη του Positive Psychology Coaching (PPC), το οποίο φαίνεται να αποτελεί μία δημοφιλή τεχνική για όσους επιθυμούν να αναπτυχθούν επαγγελματικά (Lomas, 2020).

Οι παρεμβάσεις που βασίζονται στη Θετική Ψυχολογία σχεδιάζονται με βάση (Sin & Lyubomirsky, 2009) (M. E. P. Seligman, 2004) (Kabat-Zinn, 2003):

  • τις αξίες και τα δυνατά σημεία του ατόμου
  • τη στοχοθεσία
  • την ενίσχυση θετικών συναισθημάτων και σχέσεων και
  • τη διευκόλυνση της ψυχικής ανθεκτικότητας, μέσα από τεχνικές

Τέτοιες παρεμβάσεις αντλούν εργαλεία από (Ryan & Deci, 2000) (Locke & Latham, 2002) (Neenan & Palmer, 2012):

  • το μοντέλο PERMA του Seligman 
  • τις θεωρίες εσωτερικής παρακίνησης (self-determination theory)
  • τη θεωρία στοχοθεσίας (goal theory) και 
  • τη γνωστική-συμπεριφορική προσέγγιση, προσαρμοσμένη στο coaching πλαίσιο

Σε πρακτικό επίπεδο, το πλαίσιο παρέμβασης διαμορφώνεται με βάση τις ανάγκες του coachee και εξελίσσεται δυναμικά. Παρεμβάσεις όπως αναστοχαστικές ασκήσεις ευγνωμοσύνης ή οραματισμού του καλύτερου δυνατού εαυτού, χρησιμοποιούνται συχνά για να καλλιεργήσουν τη σύνδεση του ατόμου με τον εαυτό του και με τους στόχους του (King, 2001).

Το CC βασισμένο στη Θετική Ψυχολογία δημιουργεί ένα θετικό και εξατομικευμένο πλαίσιο παρέμβασης προσφέροντας αρκετά πλεονεκτήματα. Χτίζει εμπιστοσύνη με τον coachee και δημιουργεί ένα ασφαλές περιβάλλον όπου ο coachee μπορεί να εκφραστεί χωρίς φόβο. Επιπλέον, ενισχύει την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή του υποστηρίζοντας το ταξίδι του στην εύρεση της επαγγελματικής του ταυτότητας, προσαρμόζοντας τον ρυθμό και τα εργαλεία στις ανάγκες κάθε ατόμου (Valesi et al., 2023).

Bιβλιογραφία

Csikszentmihalyi, M. (1988). The flow experience and its significance for human psychology. In Optimal Experience (pp. 15–35). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511621956.002 

Grant, A. M., & Cavanagh, M. J. (2007). Evidence-based coaching: Flourishing or languishing? Australian Psychologist, 42(4), 239–254. https://doi.org/10.1080/00050060701648175 

Kabat-Zinn, J. (2003). Mindfulness-based interventions in context: Past, present, and future. Clinical Psychology: Science and Practice. 

King, L. A. (2001). The Health Benefits of Writing about Life Goals. Personality and Social Psychology Bulletin, 27(7), 798–807. https://doi.org/10.1177/0146167201277003 

Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705–717. https://doi.org/10.1037/0003-066X.57.9.705 

Lomas, T. (2020). Positive coaching psychology: A case study in the hybridization of positive psychology. International Journal of Wellbeing, 10(2), 37–52. https://doi.org/10.5502/ijw.v10i2.1083 

Neenan, M., & Palmer, S. (Eds). (2012). Cognitive behavioural coaching in practice: An evidence based approach.

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68 

Seligman, M. E. P. (2004). Character strengths and virtues: a handbook and classification . Oxford University Press. 

Seligman, M. E. P. (2011). Flourish: A visionary new understanding of happiness and well-being. . Free Press. 

Sin, N. L., & Lyubomirsky, S. (2009). Enhancing well‐being and alleviating depressive symptoms with positive psychology interventions: a practice‐friendly meta‐analysis. Journal of Clinical Psychology, 65(5), 467–487. https://doi.org/10.1002/jclp.20593 

Valesi, R., Gabrielli, G., Zito, M., Bellati, M., Bilucaglia, M., Caponetto, A., Fici, A., Galanto, A., Falcone, M. G., & Russo, V. (2023). From Coaching to Neurocoaching: A Neuroscientific Approach during a Coaching Session to Assess the Relational Dynamics between Coach and Coachee- A Pilot Study. Behavioral Sciences, 13(7), 596. https://doi.org/10.3390/bs13070596