Νευροδιαφορετικότητα/ Νευρομοναδικότητα – Γενικό πλαίσιο!

Η έννοια της νευροδιαφορετικότητας ή όπως μου αρέσει να λέω της νευροΜΟΝΑΔΙΚΟΤΗΤΑΣ, τα τελευταία χρόνια αποτελεί ενδιαφέρον σε διάφορα επιστημονικά πεδία, όπως η βιολογία, η κοινωνιολογία, η ψυχολογία ακόμα και οι επιχειρήσεις. Λάθη κατά την νευροαναπτυξιακή διαδικασία λόγω γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων οδηγούν στην ανάπτυξη της νευρομοναδικότητας (Doyle, 2020) (Symeonides et al., 2024). Τα λάθη αυτά μπορεί να ποικίλουν και γι αυτό τα νευροδιαφορετικά άτομα εμφανίζουν ποικιλομορφία στην έκφραση των χαρακτηριστικών τους (Morris-Rosendahl & Crocq, 2020). Το πλαίσιο της νευρομοναδικότητας υιοθετεί θετική προσέγγιση, αντιμετωπίζοντας αυτές τις διαφορές ως φυσικές παραλλαγές της ανθρώπινης σκέψης και εμπειρίας, και όχι απαραίτητα ως παθολογικές καταστάσεις (Black et al., 2024). Οι πιο συχνά αναφερόμενες κατηγορίες νευρομοναδικότητας περιλαμβάνουν τη Διαταραχή Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ), τη Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ), τη δυσλεξία, τη δυσαριθμησία, τη δυσπραξία, το σύνδρομο Tourette, τη διαταραχή αισθητηριακής επεξεργασίας, τις μαθησιακές δυσκολίες, τη  Σκλήρυνση Κατά Πλάκας, καθώς και άλλες σχετιζόμενες καταστάσεις, όπως η Ιδεοψυχαναγκαστική Διαταραχή, οι διαταραχές διάθεσης και προσωπικότητας. Αν και οι κατηγορίες αυτές παρουσιάζουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, έχουν ως κοινό σημείο τη νευρολογική βάση και τον εναλλακτικό τρόπο γονιδιακής έκφρασης (Moreno-De-Luca et al., 2013) (Brown & Fisher, 2023) (Borsotti et al., 2024).

Στο πεδίο της επαγγελματικής ανάπτυξης, η νευρομοναδικότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Παρά την πρόοδο που έχει σημειωθεί όσον αφορά την προώθηση της ισότητας, τα νευρομοναδικά άτομα (ΝΑ) εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικά εμπόδια στην εύρεση εργασίας. Σύμφωνα με αρκετές μελέτες, τα ποσοστά ανεργίας και υποαπασχόλησης των νευροδιαφορετικών ατόμων παραμένουν υψηλά, ενώ συχνά αποκλείονται αφού υπάρχει έλλειψη κατάλληλης υποστήριξης στο εργασιακό περιβάλλον (Eric Patton & Alecia M. Santuzzi, 2024).

Βιβλιογραφία

Black, M. H., Helander, J., Segers, J., Ingard, C., Bervoets, J., de Puget, V. G., & Bölte, S. (2024). Resilience in the face of neurodivergence: A scoping review of resilience and factors promoting positive outcomes. Clinical Psychology Review, 113, 102487. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2024.102487 

Borsotti, V., Begel, A., & Bjørn, P. (2024). Neurodiversity and the Accessible University: Exploring Organizational Barriers, Access Labor and Opportunities for Change. Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction, 8(CSCW1), 1–27. https://doi.org/10.1145/3641011 

Brown, M. I., & Fisher, H. R. (2023). Promoting neurodiversity without perpetuating stereotypes or overlooking the complexity of neurodevelopmental disorders. Industrial and Organizational Psychology, 16(1), 36–40. https://doi.org/10.1017/iop.2022.97

Doyle, N. (2020). Neurodiversity at work: a biopsychosocial model and the impact on working adults. British Medical Bulletin, 135(1), 108–125. https://doi.org/10.1093/bmb/ldaa021 

Eric Patton, & Alecia M. Santuzzi. (2024). Neurodiversity and Work. Employment, Identity, and Support Networks for Neurominorities. palgrave macmillan. 

Moreno-De-Luca, A., Myers, S. M., Challman, T. D., Moreno-De-Luca, D., Evans, D. W., & Ledbetter, D. H. (2013). Developmental brain dysfunction: revival and expansion of old concepts based on new genetic evidence. The Lancet Neurology, 12(4), 406–414. https://doi.org/10.1016/S1474-4422(13)70011-5 

Morris-Rosendahl, D. J., & Crocq, M.-A. (2020). Neurodevelopmental disorders—the history and future of a diagnosticconcept
. Dialogues in Clinical Neuroscience, 22(1), 65–72. https://doi.org/10.31887/DCNS.2020.22.1/macrocq 

Symeonides, C., Vacy, K., Thomson, S., Tanner, S., Chua, H. K., Dixit, S., Mansell, T., O’Hely, M., Novakovic, B., Herbstman, J. B., Wang, S., Guo, J., Chia, J., Tran, N. T., Hwang, S. E., Britt, K., Chen, F., Kim, T. H., Reid, C. A., … Boon, W. C. (2024). Male autism spectrum disorder is linked to brain aromatase disruption by prenatal BPA in multimodal investigations and 10HDA ameliorates the related mouse phenotype. Nature Communications, 15(1), 6367. https://doi.org/10.1038/s41467-024-48897-8